giải độc tố
Định nghĩa
- Danh từ:
- Chất độc đã được làm mất độc tính: "giải độc tố" là một loại độc tố (thường do vi khuẩn tiết ra) đã được xử lý (bằng nhiệt hoặc hóa chất) để trở nên vô hại, nhưng vẫn giữ được khả năng kích thích cơ thể sản sinh kháng thể. Đây là thành phần chính trong nhiều loại vắc-xin.
- Vắc-xin chứa chất độc đã được giải độc: "giải độc tố" cũng được dùng để chỉ chính loại vắc-xin này.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Giải độc tố uốn ván được tiêm cho trẻ em để phòng bệnh. (Giải độc tố uốn ván là vắc-xin chứa độc tố uốn ván đã được làm mất độc tính, dùng để phòng bệnh uốn ván.)
- Các nhà khoa học đã tạo ra giải độc tố bạch hầu từ độc tố vi khuẩn. (Họ xử lý độc tố bạch hầu để nó không còn nguy hiểm nhưng vẫn kích thích miễn dịch.)
- Tiêm giải độc tố là cách an toàn để cơ thể tạo kháng thể. (Vắc-xin chứa giải độc tố giúp cơ thể học cách chống lại độc tố thật.)
Các cách sử dụng nâng cao
"giải độc tố đã tinh chế": giải độc tố được làm sạch và cô đặc để tăng hiệu quả.
- Giải độc tố đã tinh chế được dùng trong vắc-xin thế hệ mới. (Loại này có độ tinh khiết cao, ít tác dụng phụ.)
"giải độc tố hấp phụ": giải độc tố được gắn vào chất mang (như nhôm hydroxit) để tăng cường đáp ứng miễn dịch.
- Vắc-xin uốn ván thường chứa giải độc tố hấp phụ. (Kỹ thuật này giúp cơ thể phản ứng mạnh hơn với giải độc tố.)
Biến thể và từ gần giống
Độc tố (danh từ): chất độc do vi khuẩn, nấm, động vật tiết ra.
- Độc tố botulinum là chất độc mạnh nhất từng biết. (Đây là độc tố do vi khuẩn Clostridium botulinum tạo ra.)
Giải độc (động từ): loại bỏ chất độc khỏi cơ thể hoặc môi trường.
- Uống nhiều nước giúp giải độc cơ thể. (Loại bỏ chất độc qua đường tiểu.)
Kháng độc tố (danh từ): kháng thể trung hòa độc tố.
- Kháng độc tố uốn ván được tiêm để điều trị bệnh. (Kháng thể này vô hiệu hóa độc tố trong cơ thể.)
Từ đồng nghĩa
- Anatoxin (từ mượn tiếng Anh, ít dùng trong tiếng Việt thông thường): tương tự "giải độc tố".
- Vắc-xin độc tố đã giải độc: mô tả đầy đủ hơn, nhưng không phải từ đơn.
Thành ngữ liên quan
- Giải độc tố hóa học: giải độc tố được xử lý bằng hóa chất (như formaldehyde).
- Formaldehyde được dùng để sản xuất giải độc tố hóa học. (Chất này làm mất độc tính của độc tố nhưng giữ cấu trúc kháng nguyên.)